Van slapeloos naar uitgerust: de kracht van CGT-i

Een goede nachtrust is essentieel voor mentale gezondheid en lichamelijk herstel. Voor onze patiënten is slaap dan ook van groot belang. Toch komen slaapproblemen opvallend vaak voor. In de algemene bevolking voldoet ongeveer 5% aan de DSM-criteria voor insomnie, terwijl dit percentage onder psychiatrische patiënten kan oplopen tot wel 60%. Dit is relevant, omdat onderzoek laat zien dat slaapproblemen niet alleen een risicofactor zijn voor het ontstaan van psychiatrische aandoeningen, maar deze ook in stand kunnen houden. Daarnaast verminderen slaapproblemen de effectiviteit van psychotherapeutische behandelingen en vergroten zij het risico op terugval na afronding van een behandeling.

Belangrijk om te benadrukken is dat het behandelen van een psychiatrische stoornis, zoals angst of depressie, niet automatisch ook leidt tot verbetering van de slaap. Wanneer slaapproblemen niet specifiek worden aangepakt, blijken zij vaak te blijven bestaan. Andersom zien we juist dat het behandelen van slaapproblemen een positief effect heeft op het verminderen van psychiatrische klachten. Kortom: er zijn volop redenen om slaapproblemen expliciet mee te nemen in de behandeling!

Een bewezen effectieve manier om slaapproblemen aan te pakken is CGT-i: cognitieve gedragstherapie voor insomnie. Deze interventie wordt in de praktijk helaas nog te weinig toegepast, terwijl zij tot de meest succesvolle behandelingen behoort. De principes van CGT-i zijn overzichtelijk en praktisch toepasbaar en zullen deze middag stap voor stap worden besproken. Alle afzonderlijke interventies komen aan bod, waaronder slaaphygiënemaatregelen, cognitieve therapie, slaaprestrictie, stimuluscontrole en ademhalings- en ontspanningsoefeningen. Daarnaast wordt een concreet stappenplan per sessie gepresenteerd om met slaapproblemen aan de slag te gaan. Het doel is dat eenieder aan het einde van deze middag niet alleen beschikt over kennis en vaardigheden, maar ook over inspiratie en motivatie om slaapproblemen aan te pakken. Want beter slapen is eenvoudig te realiseren, welke discipline je ook hebt!

Literatuur

• Mijnster, T., Boersma, G.J., Meijer, E. & Lancel, M. (2022). Effectivity of (personalized) cognitive behavioral therapy for insomnia in mental health populations and the elderly: an overview. Journal of Personilized Medicine, 12, 1070-1103.
• Hayes, P.L., Parthasarathy, S., Kersh, B. & Bootzin, R.R. (2011). Examination of insomnia and insomnia treatment in psychiatric inpatients. International Journal of Mental Health Nursing, 20, 130-136.
• Hertenstein, E., Feige, B., Gmeiner, T., Kienzler, C., Spiegelhalder, K., Johann, A. (…) Baglioni, C. (2019). Insomnia as a predictor of mental disorders: a systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 43, 96-105.
• Houdenhove, I, van, Buyse, B., Gabriëls, I, Diest, I, van & Bergh, O, van den (2010). Cognitieve gedragstherapie voor primaire insomnia: effectiviteit in een klinische setting. Tijdschrift voor Psychiatrie, 52(2):79-88.
• Lancel, M., Boersma, G.J. & Kamphuis, J. (2021). Insomnia disorder and its reciprocal relation with psychopathology. Current Opinion in Psychology, 41, 34-39
• Lancel, M., Veen, van, M. & Kamphuis, J. (Red.) (2020). Slaapstoornissen in de psychiatrie: diagnose en behandeling. Houten: Bohn Stafleu van Loghum.
• Riemann, D., Baglioni, C., Bassetti, C., Bjornvatn, B., Dolenc Groselj, L., Ellis, J.G. (…) Spiegelhalder, K. (2017). European guideline for the diagnosis and treatment of insomnia. Journal of Sleep Research, 26(6), 675-700.
• Seetsen, T. & Merkx, M. (2021) Effectiviteit van CGT-i bij secundaire insomnie: een literatuuroverzicht. Gedragstherapie, 54(1): 26-35
• Taylor, D.J. & Pruiksma, K.E. (2014). Cognitive and behavioural therapy for insomnia (CBT-I) in psychiatric populations: a systematic review. International Review of Psychiatry, 26(2), 205-213.
• https://huisarts.bsl.nl/cognitieve-gedragstherapie-voor-insomnie/
• https://www.henw.org/artikelen/internettherapie-voor-insomnie-biedt-kansen-voor-betere-zorg