Een vorige werkgever van Suzanne Slaa gaf het hele team de mogelijkheid zich te scholen tot cognitief gedragstherapeutisch werker (cgw’er). Suzanne had er veel profijt van; met cognitieve gedragstherapie (CGT) kon ze haar cliënten nog meer bieden, zowel als sociotherapeut als in een eerdere functie als poh-ggz.

Op dit moment werkt Suzanne als sociotherapeut en systeemtherapeutisch werker in opleiding bij Changes GGZ, een instelling met locaties in Breda en Weert. Changes GGZ behandelt vooral mensen met een verslavingsachtergrond, eetproblematiek of PTSS/complex trauma. Als sociotherapeut ziet ze met name cliënten met complex trauma en als systeemtherapeutisch werker i.o. meest cliënten met een verslavingsachtergrond.

CGT als basis

Vooraf had Suzanne geen scherp beeld van wat de CGW-opleiding precies behelsde, maar haar enthousiasme werd meteen na de start gewekt. “Onze docent wist de CGT-theorie met veel plezier over te brengen. Sommige klasgenoten vonden dat het allemaal wel erg gekaderd en volgens de regels was, maar hij legde uit dat je eerst de basis goed moet beheersen voordat je kunt gaan ‘freewheelen’. Ik herkende dat.” Zoals ze ook merkte dat ze sommige dingen al wel deed in haar behandelingen, maar er eerder nog geen naam of achtergrond aan had kunnen geven.

Als Suzanne zou moeten omschrijven wat CGT voor haar werk inhoudt, dan is het wel dat het een basis vormt. “Met CGT breid je als het ware je gereedschapskist uit; er zijn veel verschillende interventies voor veel verschillende problemen. Dat betekent dat je een cliënt meer te bieden hebt. Ik zet CGT in voor zowel de individuele als de groepsbehandeling, met doelgerichte interventies. Je hebt onderbouwing; je weet waarom je de dingen doet zoals je ze doet. Je kunt daarnaast ook beter aan de cliënt uitleggen waarom je denkt dat bepaalde methodieken of interventies effectief zijn. Ik zie bijvoorbeeld cliënten die door hun lijdensdruk moeite hebben om echt te snappen wat de behandeling inhoudt en die het soms lastig vinden om hun motivatie vast te houden. Als je dan als therapeut goed kunt uitleggen waarom het handig is om bepaald gedrag in te zetten of met je gedachtes aan de slag te gaan, denk ik dat je hun meer vertrouwen in de behandeling geeft.” Suzanne noemt de CGW-opleiding een sterk methodisch opgezette en uitvoerige post-hbo-opleiding, die ook een goede basis vormt voor volgende cursussen, bijvoorbeeld schematherapie of ACT.

“Juist supervisie maakt jou de cgw’er die je wilt zijn. Dat komt niet vanuit de boekjes.”
– Suzanne Slaa

Supervisie

Op de vraag wat Suzanne het waardevolste vond van de CGW-opleiding, antwoordt ze vrijwel meteen dat dat de supervisie was.  “Dan leer je de theorie te koppelen aan de praktijk. We moesten steeds geluidsopnames van onze gesprekken met een cliënt laten horen en daar dan op reflecteren. Ik vond dat heel waardevol.” Volgens Suzanne mis je echt iets als je alleen de basiscursus doet. “Als je alleen droge theorie krijgt voorgeschoteld en wat oefeningen doet met je collega’s maakt dat je niet veel wijzer. Juist het oefenen met diverse cliënten helpt. Met supervisie krijgt het handen en voeten en maak je je de vaardigheden en theorie eigen. Juist dat maakt jou de cgw’er die je wilt zijn. Dat komt niet vanuit de boekjes.”

Exposure bij Intratuin

Suzanne vermoedde al dat ze vaardig was in analyses maken en de opleiding bevestigde dat. Het kwam haar dus goed van pas. Niettemin leerde ze ook nieuwe dingen over haarzelf als hulpverlener. “Omdat je cliënten helpt om over hun grenzen te gaan en ander, voor hun spannend, gedrag laat proberen, ga je dat zelf ook oefenen. Daarmee ga je eigenlijk ook over je eigen grenzen heen en leer je dat je meer kunt dan dat je denkt.”  Suzanne vertelt over de keer dat ze met een groep adolescenten met sociale angst naar Intratuin ging. Daar moesten ze een gekke muts opzetten en rondlopen door de winkel, of iemand aanspreken. “Wij deden ook mee en dan ontdek je dat het ook veel plezier geeft om te oefenen met nieuw gedrag en succeservaringen op te doen. Uiteraard vonden niet alle jongeren het even leuk, maar uiteindelijk was de exposure geslaagd.”

Poh-ggz

Dat Suzanne CGT inzet als sociotherapeut zal geen verbazing wekken, maar hoe was dat tijdens de vijf jaar dat ze als poh-ggz werkte? “Het is een veeleisende functie. Je krijgt ontzettend veel verschillende klachten op je bordje en je moet je dus op heel verschillende cliënten kunnen afstemmen. Een goede CGW-achtergrond is dan zinvol, zeker omdat de poh-ggz-opleiding zelf maar een jaar duurt en CGT daarin vrij summier wordt behandeld.” Waarmee Suzanne overigens niet de poh’ers-ggz tekort wil doen die geen CGW-opleiding hebben afgerond: “Sommigen hebben bij wijze van spreken al veertig jaar professionele ervaring en kunnen echt wel wat”.

Suzanne vertelt hoe het in de praktijk werkte: “Als poh-ggz gebruikte ik CGT bij zeker zeventig procent van alle cliënten. Ik begon vaak met probleemanalyse of de holistische theorie. Ik vroeg cliënten waar hun klachten vandaan kwamen en of ze er al langer last van hadden. Als mensen twijfelden over een voorgestelde aanpak, vroeg ik wat hun gedachtes waren en waar die vandaan kwamen. Met al die verzamelde factoren ging ik vervolgens kijken wat het beste traject was. Soms volgde een protocollair pad, soms wilde iemand echt iets heel anders. Dat maakte niet uit, CGT  was sowieso een goede basis”.

Voor de twijfelaars

Wat raadt Suzanne hulpverleners aan die nog twijfelen of ze de opleiding willen gaan volgen? “Maak eens een praatje met iemand die de CGW-opleiding helemaal heeft afgerond en vraag wat diegene er in de praktijk mee doet. Het is een forse investering, alleen al qua tijd, dus denk er goed over na. En ga vooral door na de theorielessen! Het is veel interessanter als je ook de supervisie doorloopt. Het levert echt wat op. En natuurlijk, het is gewoon ook een verplichting om elke vijf jaar je herregistratie opnieuw aan te vragen en te zorgen dat je voldoende punten hebt, maar het zorgt er tegelijk voor dat je betrokken blijft bij je werk en je eigen ontwikkeling. Daar komt bij dat je tegenwoordig als geregistreerd cgw’er ook supervisie mag geven aan cgw’ers (i.o.). Een groot pluspunt, omdat het je werk inhoudelijk uitdagender maakt.”

Door Hilde Bout – Het redactieadres