In één ochtend, vanuit huis of met je team, je kennis over persoonlijkheidsstoornissen opfrissen? Dat kan!

Nieuwe inzichten: onderzoeksresultaten relevant voor de praktijk

Op 6 maart 2025 van 9.00 tot 12.00 uur ben je van harte welkom om deel te nemen aan het ochtendsymposium: nieuwe inzichten in de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen!  Een activiteit van de sectie Persoonlijkheidsstoornissen. Op verschillende plekken wordt onderzoek gedaan dat direct relevant is voor de dagelijkse praktijk.

Op de UVA door Arnoud Arntz, emeritus hoogleraar klinische psychologie en klinisch psycholoog bij het ACTP. Bij het Expertisecentrum persoonlijkheidsstoornissen van de Parnassia Groep door Karin Slotema, bijzonder hoogleraar persoonlijkheidsstoornissen en psychiater. En binnen het NPI door Martine Daniels, klinisch psycholoog en promovendus. Uit die onderzoeken zijn de afgelopen tijd interessante resultaten gekomen. Bijvoorbeeld of groepsbehandeling, met of zonder individuele behandeling, beter werkt dan individuele behandeling, en bij wie en in welke dosering.

Tijdens dit ochtendsymposium komen nieuwe inzichten rond zowel schematherapie als psychodynamische behandelingen aan bod. Ook hebben we het over de behandeling met EMDR bij traumatische herinneringen, zonder dat er sprake hoeft te zijn van PTSS. Kortom een gevarieerde ochtend om je kennis grondig op te frissen!

Keynotes

Individuele vs groeps vs gecombineerde individuele-groepsschematherapie voor persoonlijkheidsstoornissen: een update.

Arnoud Arntz: Emeritus Hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Klinisch Psycholoog Academisch Centrum voor Trauma en Persoonlijkheid (ACTP) te Amsterdam. Arnoud Arntz doet onderzoek naar persoonlijkheidsstoornissen, PTSS, (complex) trauma, en depressie.

In deze bijdrage wordt een update gegeven over wat bekend is over de relatieve effectiviteit en aanvaardbaarheid van verschillende formats van schematherapie.

EMDR voor persoonlijkheidsstoornissen

Karin Slotema: psychiater ISP Persoonlijkheidsstoornissen Parnassia Groep Den Haag, opleider psychiatrie Parnassia Groep regio Haaglanden, bijzonder hoogleraar Persoonlijkheidsstoornissen Erasmus Universiteit Rotterdam. Email: c.slotema@psyq.nl

Persoonlijkheidsstoornissen komen veelvuldig voor en gaan gepaard met een hoge lijdensdruk. De behandeling van eerste keus is psychotherapie die in de regel een duur van tenminste een jaar heeft. Traumagerichte psychotherapie is niet alleen een goede behandeling voor PTSS, maar kan ook een afname geven van de ernst van persoonlijkheidsstoornissen. Dat is goed nieuws, maar meer dan de helft heeft echter geen PTSS terwijl zij wel degelijk last hebben van traumatische herinneringen. Daarom hebben wij een RCT gedaan naar het effect van EMDR op de ernst van persoonlijkheidsstoornissen, ongeacht de aanwezigheid van PTSS. Op 6 maart zal Karin de resultaten presenteren.

Cluster C in de spotlight: FORCE onderzoeken

Martine Daniëls: klinisch psycholoog/psychotherapeut en supervisor bij de VSt en de VGCt. Vanaf 2013 werkt zij als schematherapeut bij het NPI, waar zij zowel groeps- als individuele behandelingen geeft voor persoonlijkheidsproblematiek. Daarnaast doet zij een promotieonderzoek naar de effectiviteit van individuele behandeling voor Cluster C persoonlijkheidsstoornissen, waarin zij twee psychodynamische behandelingen vergelijkt met schematherapie.

Cluster C persoonlijkheidsstoornissen zijn lange tijd onderbelicht geweest in wetenschappelijk onderzoek. Om deze reden zijn bij het NPI twee RCT’s gestart onder de naam FORCE, één naar individuele therapie en één naar groepstherapie voor Cluster C persoonlijkheidsstoornissen. In beide studies wordt schematherapie vergeleken met psychodynamische therapieën. In de presentatie zal de huidige evidentie voor Cluster C persoonlijkheidsstoornissen aan bod komen, het design en de verschillende behandelvormen van FORCE. Tot slot worden voorlopige resultaten met betrekking tot de baseline kenmerken van Cluster C patiënten en de redenen voor drop-out in FORCE gepresenteerd

Plenaire discussie

Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk?

Tot slot sluiten we dit ochtendsymposium af met een plenaire discussie. Nieuwe inzichten uit onderzoeksresultaten voor behandelingen van PS zijn belangrijk. Maar wat kunnen we hier precies mee? Hoe passen we deze inzichten toe in onze dagelijkse praktijk en binnen welke termijn? Of wat is er nog nodig om deze inzichten te kunnen implementeren? En wat bieden deze nieuwe inzichten ons nog meer?