Sectie stemmingsstoornissen

De sectie stemmingsstoornissen biedt ondersteuning bij cognitieve gedragstherapie voor patiënten met depressie en verwante problematiek.

Waarvoor staat de sectie?

De sectie Stemmingsstoornissen stelt zich primair ten doel actuele kennis te delen over de behandeling van Stemmingsstoornissen met haar leden. Er is veel expertise onder de leden over uiteenlopende deelgebieden van de stemmingsstoornissen, te denken valt aan depressies, bipolaire stoornissen, comorbiditeit, zoals lichamelijke ziekten, stemmingsstoornissen bij specifieke doelgroepen zoals ouderen. De sectie wil deze kennis graag bereikbaar maken voor de leden en waar mogelijk ook voor alle belangstellenden. Het sectiebestuur speelt hierin graag een stimulerende en organiserende rol, soms door zelf kennis uit te dragen, maar vooral door de leden met elkaar in contact te brengen in studiedagen, symposia en enkele malen per jaar een bijdrage aan de nieuwsbrief.

Doelstelling

Het belangrijkste doel van de sectie is het verspreiden van kennis over de behandeling van stemmingsstoornissen. Daartoe organiseert sectie jaarlijks een symposium op het VGCt najaarscongres. Om kennisdelen tussen de leden onderling te vergemakkelijken organiseren we jaarlijks een sectieborrel of een inhoudelijke kennislunch op het najaarscongres.

Sectiebestuur

Het sectiebestuur bestaat uit 
Frank Don (voorzitter)
Sanne Bruijniks
Evelien van Valen

Wil je contact met hen opnemen? Zoek ze op via Vind een VGCt-lid

Oproep

Het bestuur is nog niet op sterkte! Wil je kennis uitdragen naar leden door om activiteiten te helpen organiseren, sluit je dan aan bij ons bestuur. Onderzoekers, clinici en cgw’ers zijn allemaal welkom! Informatie: f.don@propersona.nl

 

Laatste nieuws op het kennisnet

Naar alle nieuwsberichten

Wat organiseert deze sectie?

Kijk hier voor een overzicht van alle verenigingsactiviteiten.

Enkele malen per jaar verschijnt er een nieuwsbrief met interessante artikelen en aankondigingen van congressen, workshops of symposia. Het bestuur van de sectie draagt tevens bij aan de totstandkoming van de factsheet of zorgstandaard.

Factsheet depressie
Brochure cgt bij depressie
VGCtube-filmpjes over depressie
Pieter Boeke lezing november 2017 (video)
Pieter Boeke lezing november 2013 'De kracht van psychotherapie bij depressie' (video)

 

Nieuwe manieren om de bekwaamheid van therapeuten in CGT te meten

Schmidt, I. D., Strunk, D. R., DeRubeis, R. J., Conklin, L. R., & Braun, J. D. (2018). Revisiting How We Assess Therapist Competence in Cognitive Therapy. Cognitive Therapy and Research, 1-16.

Het meten van de competenties van de therapeut in cognitieve-gedragstherapie is belangrijk, niet alleen voor onderzoeksdoeleinden, maar ook voor het gebruik in supervisie of het monitoren van de kwaliteit van CGT in de klinische setting. Echter zijn er tot op heden nog weinig manieren om de competenties van de therapeut in CGT op een valide manier in kaart te brengen. De tot nu toe meest gebruikelijk maat is de 11-item Cognitive Therapy Scale (CTS), maar deze kan alleen worden ingevuld na het bekijken van een audio- of videotape van de desbetreffende sessie. Bovendien blijkt de uitslag gevoelig voor vertekening die kan ontstaan door de verschillen tussen patiënten: zo kan een therapeut met een matige competentie, maar een zeer meegaande patiënt, foutief een goede competentie beoordeeld krijgen, terwijl een therapeut met excellente competenties die een meer ingewikkelde patiënt ziet juist onterecht slechter zou kunnen worden beoordeeld.

Schmidt en collega’s (Ohio University, USA, 2018) onderzochten het gebruik en de betrouwbaarheid van een nieuwe, gestandaardiseerde maat waarin therapeuten worden blootgesteld aan diverse rollenspellen, genaamd de Standardized Competence Assessment Rating Scale for CT (SCARS-CT). Tijdens zeven gestandaardiseerde rollenspellen, waarin de therapeut de cognitieve therapeut speelt en de beoordelaar de patiënt, komt de therapeut voor uitdagingen in de verschillende fasen van de cognitieve therapie te staan. De rollenspellen richten zich op het stellen van een agenda, het structureren van de sessies en het uitvoeren van de gedrags- en cognitieve technieken, terwijl de handleiding de beoordelaar instructies geeft over het gedrag en de reacties van de patiënt. Zo beschrijft de handleiding het type patiënt en geeft deze richtlijnen voor hoe deze patiënt zal reageren op verschillende technieken die de therapeut zou kunnen gebruiken. Van de therapeut wordt binnen elk scenario de competentie beoordeeld met een score tussen 0 (slecht) en 6 (excellent).

Resultaten van het onderzoek laten zien dat de nieuwe schaal een hoge betrouwbaarheid heeft (ICC =.89), veel hoger dan die van de CTS (ICC =.42). Tevens blijkt dat een hoger opleidingsniveau, een hoger aantal uren face-to-face CGT met patiënten, een hoger aantal uren ontvangen supervisie voor CGT en een hoger aantal uren besteed aan didactiek, ervaring of supervisie met betrekking tot CGT gerelateerd waren aan een hogere score op de SCARS-CT.

Hoewel vervolgonderzoek naar het gebruik van de SCARS-CT nodig is, concluderen de auteurs concluderen dat dit nieuwe instrument de kans biedt om op een gestandaardiseerde manier de competenties in cognitieve therapie van therapeuten in een verschillend aantal contexten (i.e. verschillende fasen in therapie, verschillende typen patiënten) in kaart te brengen.

Verbeteren van effectiviteit van psychotherapie door verbeteren van het geheugen.

Harvey, A. G., Lee, J., Williams, J., Hollon, S. D., Walker, M. P., Thompson, M. A., & Smith, R. (2014). Improving outcome of psychosocial treatments by enhancing memory and learning. Perspectives on Psychological Science9(2), 161-179.
Harvey, A. G., Dong, L., Lee, J. Y., Gumport, N. B., Hollon, S. D., Rabe-Hesketh, S., ... & Martinez, A. (2017). Can integrating the Memory Support Intervention into cognitive therapy improve depression outcome? Study protocol for a randomized controlled trial. Trials18(1), 539

Eerder onderzoek toont aan dat het slecht cognitief functioneren/geheugen de behandeling van CGT in de weg kan zitten. In dit protocol wordt een studie beschreven waarin verschillende cognitieve technieken in de CGT worden geïntegreerd en deze 'CGT+’ wordt vergeleken met de reguliere CGT. Voorbeelden betreffen het herhalen van informatie, of het vergroten van de aandacht. De eerste resultaten kunnen in augustus 2020 worden verwacht.

Acceptance and Commitment Therapy even effectief als CGT in de behandeling van depressie.

Vergelijkend onderzoek van Jacqueline A-Tjak e.a. naar de behandeling met ACT of met CGT voor 82 depressieve deelnemers wees geen verschil in effectiviteit uit. Wat beter werkt bij welke patient moet nog verder onderzocht worden.

A-Tjak, J.G.L., Morina, N., Topper, M., Emmelkamp P.M.G. (2018). A Randomized Controlled Trial in Routine Clinical Practice Comparing Acceptance and Commitment Therapy with Cognitive Behavioral Therapy for the Treatment of Major Depressive Disorder. Psychother Psychosom, 87(3):154-163. DOI: 10.1159/000486807

Afbouw van antidepressiva in combinatie met Preventieve Cognitieve therapie.

Onderzoek van Claudi Bockting en anderen gepubliceerd in the Lancet (!) laat zien dat afbouwen van antidepressiva terwijl je gelijktijdig een PCT-training volgt het risico op terugval in depressie met 40% wordt verminderd!

Bockting, C.L.H., Klein, N.S., Elgersma, H.J., van Rijsbergen, G.D., Slofstra, C., Ormel, J., Buskens, E., Dekker, J., de Jong, P.J., Nolen, W.A., Schene, A.H., Hollon, S.D., Burger, H. (2018) Effectiveness of preventive cognitive therapy while tapering antidepressants versus maintenance antidepressant treatment versus their combination in prevention of depressive relapse or recurrence (DRD study): a three-group, multicentre, randomised controlled trial, The Lancet Psychiatry, 5(5), 401-410. https://doi.org/10.1016/S2215-0366(18)30100-7.