Twee ervaringsgerichte technieken bij de behandeling van “Extreme aanpassing”

Katrien de Vries

Thema
“Extreme aanpassing” is een begrip uit de schematherapie, maar ook een veelvoorkomend probleem bij diverse AS-1 stoornissen (en bij therapeuten).

Doelgroep
mensen met weinig ervaring met het onderwerp

Workshop
Cliënten met “extreme aanpassing” zijn teveel gericht op de behoeftes van anderen en te weinig op hun eigen behoeftes.
Deze cliënten worden vaak verwezen naar een assertiviteitstraining. Vaak is zo’n hele training echter niet nodig of niet haalbaar binnen de DBC. Bovendien zit het probleem meestal niet primair in de vaardigheden, maar meer in het mogen voelen van eigen behoeftes.

De technieken in deze workshop kunnen een aanvulling zijn op een protocollaire AS-1 behandeling of ingezet worden als ervaringsgerichte gedragstechniek binnen schematherapie. Tevens wordt aandacht besteed aan veel voorkomende oorzaken van de schema’s die vallen onder extreme aanpassing. Deze kennis kan helpen om wat meer diepgang te krijgen binnen een protocollaire behandeling.
Bij beide technieken wordt aandacht besteed aan het lijfelijk ervaren en eventueel ook symbolische beelden, die kunnen helpen bij de herinnering.

Het is goed om deze technieken een keer te oefenen omdat de inhoud vrij veel concentratie vraagt van de therapeut. Na een korte inleiding volgt er per techniek een demonstratie en is er veel tijd om zelf te oefenen.
Bijpassende huiswerkoefeningen worden genoemd, waaronder een gedragsexperiment, waarmee de cognities nog verder kunnen worden uitgedaagd. Desgevraagd komen criteria om eventueel door te verwijzen naar schematherapie aan bod.

  1. Rollenspel met rolomkering (een variant van historisch rollenspel).
    We werken met rolomkering in drie rondes. In de eerste ronde stelt cliënt zich schemabevestigend op en ervaart wat dit oproept bij de ander. In de tweede ronde mag cliënt ongenuanceerd laten blijken (en ervaren) wat hij of zij vindt en voelt (overcompensatie). In de derde ronde zoekt cliënt naar een middenpositie, waarin zowel aan de eigen als aan de behoeftes van de ander recht wordt gedaan. In schematermen noemen we dit de Gezonde Volwassene. Deze techniek staat tot nu toe nergens beschreven, maar blijkt in de praktijk goed te werken. We weten uit onderzoek naar schematherapie dat ervaringsgericht werken een meerwaarde heeft bovenop cognitieve en gedragstechnieken.

  2. Imaginatie gericht op de toekomst.
    Hierin oefent de cliënt imaginair met het inzetten van de gezonde volwassene in een lastige toekomstige situatie. Deze techniek wordt gedemonstreerd in de recente DVD Schematherapie stap voor stap, maar nog weinig toegepast in de praktijk.

Leerdoel

  • Deelnemers hebben na de workshop extra technieken ter beschikking, die ze direct toe kunnen passen in de praktijk.
  • Deze technieken kunnen een aanvulling zijn op vele protocollaire behandelingen
  • Wie eerder een basiscursus schematherapie volgde krijgt ervaringsgerichte methodes voor het trainen van de Gezonde Volwassene aangereikt die helemaal niet of slechts ten dele aan bod kwamen in deze cursus.
  • Therapeuten die vooral protocollair werken begrijpen beter waarom het veranderen van sommige gedragspatronen zo hardnekkig kan zijn.
  • Zij kunnen zelf iets meer doen vóór ze verwijzing naar schematherapie overwegen

Literatuur
Arntz, A., (2016). Schematherapie en de behandeling van persoonlijkheidsstoornissen. Gedragstherapie jaargang 49 nummer 3, 194 – 207.

Genderen H. van en A, Arntz. (2012). Hoofdstuk 6. experiëntiële technieken, rollenspel. Schematherapie bij borderline persoonlijkheidsstoornis, blz. 98 -111.

Wijngaard van der R. & H. van Genderen (2017). Schematherapie stap voor stap, een demonstratie van schematechnieken met beeld en geluid.

Young J.E. & J. S, Klosko (1999). Hoofdstuk 14 “Ik doe het altijd op jouw manier”; de valkuil van de extreme aanpassing. Leven in je leven; leer de valkuilen in je leven kennen, 243-276.

 

Meld je direct aan