"U voelt er niks van!" - Alexithymie in de behandelkamer: Aandacht voor de mate van emotionele gewaarwording van de cliënt

Derks, Y.P.M.J. (Youri) drs.1, Voskamp, M. (Marjon)2  

1GGNet, Scelta, Expertisecentrum voor persoonlijkheidsproblematiek, Apeldoorn
2GGNet, Amarum, Expertisecentrum Eetstoornissen, Zutphen

Thema
Emotionele gewaarwording/Alexithymie

Doelgroep
mensen met weinig ervaring met het onderwerp

Workshop
'Emotionele gewaarwording' gaat over het opmerken, waarnemen en bewust ervaren van (met name) de eigen emoties. Het is een hogere-orde cognitief proces dat moet leiden tot het 'voelen van het gevoel', zoals neurowetenschapper Damasio het verwoordt.
Dat 'voelen' gebeurt echter lang niet altijd - en bij sommige mensen zelfs maar bijzonder weinig. Hoewel de emotie fysiologisch, fysiek en gedragsmatig wel optreedt, mist er bewustwording. Herkent u de cliënt die hoog ademend beweert 'écht niet gespannen te zijn'?
Is de mate van emotionele gewaarwording bijzonder laag, dan spreekt men doorgaans van 'alexithymie'. Hoewel alexithymie uit het Grieks vertaald wordt als 'geen woorden voor emotie', dekt dit de lading van het onderliggende probleem niet: alexithymie lijkt in de kern meer te gaan om een 'niet (her)kennen' [agnosie], dan het 'missen van de woorden om het te zeggen' [anomie].
Zoals bekende therapeuten als Farrell en Shaw betogen, is alexithymie een belangrijke potentiële therapiebelemmerende factor: praten over emoties zonder emotionele gewaarwording kan niet leiden tot inzicht; emotieregulatiestrategieën kunnen onmogelijk effectief ingezet worden door de patient wanneer de emotie niet (tijdig) wordt herkend.
Emotionele gewaarwording is met recht een transdiagnostische factor te noemen:
10-17% van alle mensen blijkt alexithym; alexithymie komt in verhoogde mate voor bij een reeks aan DSM-stoornissen. Welke dat zijn, hoe het is vast te stellen en vooral ook hoe u er mee kan werken, ontdekt u in deze workshop.

Inhoud van de workshop:
Naast een korte maar gedegen inleiding in de theorie omtrent emotionele gewaarwording en alexithymie en bespreken van de diagnostiek, is er vooral ruimte om zelf ervaring op te doen. Middels oefeningen wordt 'voelbaar' wat alexithymie inhoudt en hoe je er mee kan werken. Het afstemmen op het niveau van emotionele gewaarwording van de cliënt is essentieel; bij alexithymie is dat vaak het niveau van de lichamelijke reactie. Met de andere deelnemers oefent u onder andere met psychomotore technieken om te kunnen ervaren wat de meerwaarde van lichaamsgerichte oefeningen; ook kunt u zelf ervaren hoe het is om met een biosensor gestuurde smartphone-app emotionele gewaarwording te trainen.

Meld je direct aan