Stemmingsstoornissen

Kop Stemmingsstoornissen

Van alle psychische aandoeningen komt depressie veruit het meest voor. Bijna 20% van alle Nederlanders krijgt er ooit in zijn leven mee te maken. Depressie is nationaal één van de grootste veroorzakers van gezondheidsverlies en kost jaarlijks bijna drie miljard euro aan directe en indirecte kosten.

Bekijk ook de factsheet over cgt bij negatief zelfbeeld en de video over terugvalpreventie bij depressie.

Ben je VGCt-lid? Log in en bekijk ook samenvattingen van N=1-verslagen en verslagen en hand-outs van activiteiten.

Laatste nieuws op het kennisnet

Naar alle nieuwsberichten

Rubrieken

Bekijk de basisboeken

Artikelen

Biesheuvel-Leliefeld. K. E. M., Dijkstra-Kersten, S.M.A. , van Schaik, D.J.F., van Marwijk, H. W. J., Smit, F., van der Horst, H.E., Bockting, C. L. H. (2017). Effectiveness of supported self-help in recurrent depression: a randomised controlled trial in primary care. Psychotherapy and Psychosomatics, 86: 220-230.

Biesheuvel-Leliefeld, K. E. M., Kok, G. D., Bockting, C. L. H., Cuijpers, P., Hollon, S. D., van Marwijk, H. W. J., & Smit, F. (2015). Effectiveness of psychological interventions in preventing recurrence of depressive disorder: Meta-analysis and meta-regression. Journal of Affective Disorders, 174:400-410. doi:10.1016/j.jad.2014.12.016

Bockting, C. L. H., Smid, N. H., Koeter, M. W., Spinhoven, P., Beck, A. T., & Schene, A. H. (2015). Enduring effects of Preventive Cognitive Therapy in adults remitted from recurrent depression: A 10 year follow-up of a randomized controlled trial. Journal of Affective Disorders, 185: 188–194. doi:10.1016/j.jad.2015.06.048

Cuijpers P., Karyotaki, E., Weitz, E., Andersson, G., Hollon, S.D., & van Straten, A. (2014). The effects of psychotherapies for major depression in adults on remission, recovery and improvement: a meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 159:118-26.

Cuijpers P, van Straten A, & Warmerdam L. (2007). Behavioral activation treatments of depression: a meta-analysis. Clinical Psychology Review, 27(3):318-26.

Cuijpers, P., Hollon, S.D., van Straten,. A, Bockting, C., Berking, M., & Andersson, G. (2013). Does cognitive behaviour therapy have an enduring effect that is superior to keeping patients on continuation pharmacotherapy? A meta-analysis. BMJ open, 3(4). http://bmjopen.bmj.com/content/3/4/e002542

Dimidjian S, Hollon SD, Dobson KS, Schmaling KB, Kohlenberg RJ, Addis ME, et al. (2006). Randomized trial of behavioral activation, cognitive therapy, and antidepressant medication in the acute treatment of adults with major depression. Journal of Consulting and Clinical Psychology,74(4):658-70.

Hollon, S. (2016). The efficacy and acceptability of psychological interventions for depression: Where we are now and where we are going. Epidemiology and Psychiatric Sciences, 25(4):295-300. doi:10.1017/S2045796015000748.

Huibers, M.J., Cohen, Z.D., Lemmens, L.H., Arntz, A., Peeters, F.P., Cuijpers, P., et al. (2015). Predicting Optimal Outcomes in Cognitive Therapy or Interpersonal Psychotherapy for Depressed Individuals Using the Personalized Advantage Index Approach. PLoS One, 10(11):e0140771. http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0140771

Karyotaki, E., Smit, Y., de Beurs, D.P., Henningsen, K.H., Robays, J., Huibers M.J., et al. (2016). The long-term efficacy of acute-phase psychotherapy for depression: a meta-analysis of randomized trials. Depression and Anxiety, 33(5):370-83.

Kok, G. D., Burger, H., Riper, H., Cuijpers, P., Dekker, J., van Marwijk, H., Smit, F., Beck, A., & Bockting, C. L. H. (2015). The three-month effect of mobile internet-based Cognitive Therapy on the course of depressive symptoms in remitted recurrently depressed patients: Results of a Randomized Controlled Trial. Psychotherapy and Psychosomatics, 84, 90-99. doi:10.1159/000369469

Kuyken, W., Warren, F.C., Taylor, R.S., Whalley, B., Crane, C., Bondolfi, G., et al. (2016). Efficacy of Mindfulness-Based Cognitive Therapy in Prevention of Depressive Relapse: An Individual Patient Data Meta-analysis From Randomized Trials. JAMA Psychiatry, 73(6):565-74.

Lemmens, L.H, Arntz, A., Peeters, F., Hollon, S.D., Roefs, A., & Huibers, M.J. (2015). Clinical effectiveness of cognitive therapy vs. interpersonal psychotherapy for depression: results of a randomized controlled trial. Psychological Medicine, 45(10):2095-110. doi: 10.1017/S0033291715000033.

Van Krugten F. C. W., Kaddouri, M., Goorden, M., van Balkom, A. J. L. M., Bockting C. L. H., Peeters, F. P. M. L., Hakkaart-van Roijen, L. & Decision Tool Unipolar Depression (DTUD) Consortium (2017). Indicators of patients with major depressive disorder in need of highly specialized care: A Systematic review. PLoS One, 12(2): e0171659. doi: 10.1371/journal.pone.0171659.

 

Boekhoofdstukken (internationaal)

Forand, N. R., Richards, D. A., Huibers, M. J. H, & Bockting, C. L. H. (2017). Toward a rational model of depression treatment. In R. J. de Rubeis & D. R. Strunk(Eds.), The Oxford Handbook of Mood Disorders. Oxford: Oxford University Press.

Cuijpers, P., van Straten, A., Driessen, A., Smit, F., Bockting, C. L. H., & Andersson, G. (2012). Depression and dysthymic disorders. In P. Sturmey & M. Hersen (Eds.), Handbook of Evidence Based Practice in Clinical Psychology. New York: Wiley.


Basisboeken
Handbook of Depression - Gotlib, I. H., Hammen, C. L.(eds, 2009)

Handboek Depressieve stoornissen - Huyser, J., Schene, A. H., Sabbe, B., Spinhoven, P. (red., 2008)

Behandelingsstrategieen bij chronische depressie en dysthymie - Blom, H., Spijker, J., en Van Dyck, R. (2002)

Depressie - Albersnagel, F.A., Emmelkamp, P.M.G. Hoofdakker, R.H. van den (1998). 

Handboek bipolaire stoornissen - Kupka, R., Knoppert-Van der Klein, E., Nolen, W.A. (red., 2008) 

Cognitive-Behavioral Therapy for Bipolar Disorder - Basco, M.R. and Rush, A.J. (2007).

Depressie bij kinderen en adolescenten, theorie en onderzoek, diagnostiek en behandeling - Wit, C.A.M. de (2000). 

Handbook of Depression
Gotlib, I. H., Hammen, C. L.(eds, 2009) Handbook of Depression, Second Edition, New York/ London: Guilford Press. ISBN : 9781609181505

We willen u het internationale standaardwerk ook niet onthouden: Bringing together the field's leading authorities, this acclaimed work is widely regarded as the standard reference on depression and mood disorders. The 'Handbook' provides comprehensive coverage of the epidemiology, course, and outcome of depressive disorders; issues in assessment and diagnosis; psychological and biological risk factors; effective approaches to prevention and treatment; and, the nature of depression in specific populations. Each chapter offers a definitive statement of current theories, methods, and research findings, while also identifying key questions that remain unanswered. Reflecting significant developments in the field, the second edition is thoroughly updated and includes a number of new chapters and topics.

Handboek Depressieve stoornissen
Huyser, J., Schene, A. H., Sabbe, B., Spinhoven, P. (red., 2008) Handboek Depressieve stoornissen. Utrecht: De Tijdstroom. ISBN : 9789058981240

Misschien wel de nieuwe klassieker. De beschrijving van CGT voor depressie is in dit boek niet zo uitgebreid als in het boek van Albersnagel e.a. Het is een praktijkgericht boek bestemd voor een brede doelgroep van professionals die betrokken is bij de behandeling van de depressie zowel in Nederland als in Vlaanderen. Zoveel mogelijk wordt gebruik gemaakt van bestaande richtlijnen, behandelprotocollen, best practices en recent onderzoek. 

Het handboek is relevant voor zowel de eerste als de tweede en derde lijn. Tevens wordt aandacht besteed aan de verpleegkundige en vaktherapeutische inbreng bij de behandeling van depressie. De redactie heeft bij de opzet van dit handboek een logisch samenhangende inhoud met zo min mogelijk overlap nagestreefd, waarbij theoretische en praktische aspecten evenwichtig naast elkaar worden belicht.

Behandelingsstrategieen bij chronische depressie en dysthymie
Blom, H., Spijker, J., en Van Dyck, R. (2002) Behandelingsstrategieen bij chronische depressie en dysthymie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031337897 

Dit boek is een van de eerste boeken in het Nederlands taalgebied dat expliciet ingaat op het onderwerp Chronische depressie. En dat is volgens de auteurs ook nodig; zij hebben het vermoeden dat patiënten met een chronische depressie vaak ondergediagnosticeerd en onderbehandeld worden. Bovendien is het behandelen van deze patiënten voor de behandelaar geen eenvoudige taak. Men wordt geconfronteerd met een patiënt die al lang, soms levenslang, ziek is. En die daarbij zelf niet gelooft dat herstel mogelijk is. Ook de directe omgeving is gewend geraakt aan de depressie: men kent de patiënt niet anders dan ziek. 

Dit boek wil duidelijk maken dat vooruitgang zeker mogelijk en zelfs waarschijnlijk is, mede door de komst van een aantal nieuwe, met name psychotherapeutische, behandelmethoden. 

In dit boek is de huidige kennis over diagnostiek en behandeling van chronische depressie en dysthymie op een heldere en praktische manier verzameld. Het is bedoeld voor professionals die patiënten behandelen met chronische depressie en dysthymie.


Depressie 
Albersnagel, F.A., Emmelkamp, P.M.G. Hoofdakker, R.H. van den (1998). Depressie / druk 2. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN : 9789031322237 

Een klassieker. Dit boek wordt veel gebruikt in onderwijs. Het geeft een genuanceerd beeld van de theorievorming, classificatie, diagnostiek en behandeling van depressie bij volwassenen, waarin de recente ontwikkelingen op deze terreinen in hun onderlinge samenhang worden beschreven. 

Aan de orde komen de biologische, de cognitief-gedragstherapeutische, de interpersoonlijke en de interactionele (partnerrelatie-/gezinstherapeutische) behandelwijzen. 

Nieuw in deze tweede druk zijn de hoofdstukken gewijd aan de interpersoonlijke therapie en aan depressie bij ouderen. Het boek is verder geheel herzien, onder meer door afstemming op de DSM-IV, en bevat talrijke praktijkvoorbeelden, die de theorieën en inzichten illustreren en de bruikbaarheid van de uitgave in de praktijk vergroten.

Handboek bipolaire stoornissen
Kupka, R., Knoppert-Van der Klein, E., Nolen, W.A. (red., 2008) Handboek bipolaire stoornissen. Utrecht: De Tijdstroom. ISBN : 9789058981172 

Dit is het eerste Nederlandstalige handboek over bipolaire stemmingsstoornissen. De bipolaire (ook wel genoemd: manisch-depressieve) stoornis is een sterk recidiverende aandoening die in allerlei gradaties van ernst bij 2-4% van de bevolking voorkomt. Deze heterogene en complex verlopende groep stoornissen plaatst de behandelaar vaak voor diagnostische en therapeutische dilemma’s. 

De laatste decennia is veel onderzoek gedaan naar de epidemiologie, etiologie, pathofysiologie, psychologie en behandeling. In dit handboek wordt de verbinding gelegd tussen deze wetenschappelijke inzichten en de dagelijkse klinische praktijk. De auteurs zijn onderzoekers en/of clinici met een grote ervaring op het gebied van de bipolaire stoornissen. Daarnaast zijn enkele hoofdstukken geschreven door ervaringsdeskundigen en hun naasten. Het handboek is bedoeld voor iedereen die zich bezighoudt met de behandeling van mensen met een bipolaire stoornis.

Cognitive-Behavioral Therapy for Bipolar Disorder
Basco, M.R. and Rush, A.J. (2007). Cognitive-Behavioral Therapy for Bipolar Disorder, Second Edition. New York: Guilford Press. ISBN : 9781593854843 

Basco and Rush provide an easy-to-follow and flexible set of techniques for treatment of bipolar disorder. Unlike the first edition, which was organized around a session-by-session treatment protocol, practitioners can pick and choose from a large array of cognitive and behavioral techniques as best fits the needs of the patient. However, for beginning clinicians and practitioners who prefer to work using a more structured approach, a treatment protocol is provided in the Appendix. In addition, in the final chapter, the authors articulate different ways of putting together a treatment plan based on patient needs. 

The book is extremely user-friendly with its use of “Key Points for the Therapist to Remember” and “Points to Discuss with Patients” at the end of each chapter. These reminders will be particularly helpful for beginning therapists but also for more experienced therapists in need of a refresher. Vignettes are offered throughout the book to illustrate how to apply the techniques to different types of patient, in different stages of the illness. Overall, the authors maintain a good balance between an optimistic stance about the power of cognitive-behavioral treatment for bipolar disorder and a realistic stance about the difficulties of working with this population.

Depressie bij kinderen en adolescenten, theorie en onderzoek, diagnostiek en behandeling
Wit, C.A.M. de (2000). Depressie bij kinderen en adolescenten, theorie en onderzoek, diagnostiek en behandeling. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031332823 

Een depressie doordringt het gehele functioneren van een kind of adolescent. De prognose ervan is ongunstig en de effecten op de psychosociale ontwikkeling zijn enorm. Depressies hebben bovendien een nadelige invloed op het functioneren van ouders en overige gezinsleden, leerkrachten en klasgenoten. 

Een depressie die snel onderkend en adequaat gediagnosticeerd wordt is vaak goed te behandelen. Inzicht in de verschillende aspecten die een depressie kenmerken is daarvoor onmisbaar. 

Dit boek geeft een uitvoerig overzicht van recente theoretische en onderzoeksgegevens betreffende definitie en begripsafbakening van depressie, classificatie, algemene en differentiële symptomatologie, co–morbiditeit, etiologische determinanten en trajecten, verloop en ontwikkelingseffecten. Het hoofdstuk over procedures en instrumenten gaat uitvoerig in op de verschillende methodieken van behandeling en voorwaarden die daarvoor gelden. Het boek is geïllustreerd met casuïstisch materiaal. 

Depressie bij kinderen en adolescenten is bestemd voor psychiaters, psychologen, pedagogen, onderwijskundigen, kinderartsen, jeugdartsen en andere professionals werkzaam met kinderen en adolescenten met depressieve stoornissen.

Instrumenten depressie voor volwassenen
Screening
INSTEL
4DKL
HADS
SCL-90

Classificatie
SCID-I
SCID-II
SCAN 2.1
M.I.N.I.
CDS

Ernstmeting
BDI-2
HRSD 
MADRS
IDS-C
IDS-SR

Instrumenten manie voor volwassenen
Screening
MDQ-NL

Classificatie
SCID-I

 

 

Protocolboeken
Depressie bij volwassenen - vier boeken
Chronisch en dysthyme depressie - twee boeken
Bipolaire stoornis - één boek
Terugvalpreventie - één boek
Depressie bij jeugd - twee boeken

Behandelprotocollen depressie bij volwassenen

Depressie
Boelens, W., Bloedjes, G.C.M., (2010). Depressie - Therapeutenboek & Werkboek. Boom. ISBN:  9789085064060

Het behandelprotocol Depressie richt zich op het verhogen van de stemming van de cliënt en het in stand houden van deze verbetering. 
De behandeling bestaat uit 16 sessies, verdeeld over twee reeksen van 8. In de eerste reeks ligt de nadruk op het verhogen van de stemming en het laten toenemen van de mate van positieve bekrachtiging. Dit gebeurt door het zelfmonitoren van activiteiten en uitbreiding van de (aangename) activiteiten, en door het trainen van sociale vaardigheden. In de tweede reeks ligt de nadruk op de interne belemmerende factoren die de depressieve stoornis in stand houden. Dit gebeurt door cognitieve therapie waarin de cliënt geleerd wordt zich bewust te zijn van zijn automatische gedachten die de negatieve stemming vasthouden. Hij onderzoekt in hoeverre deze gedachten valide en functioneel zijn. Ten slotte worden kerncognities opgespoord en verbeterd. 

In het therapeutenboek is per sessie beschreven welke onderdelen u met de cliënt kunt bespreken en oefenen. Voor het bijhouden van de voortgang van uw behandeling vindt u registratielijsten, grafiekpapier en evaluatieformulieren. Daarnaast biedt het protocol u suggesties voor het oplossen van bij uw cliënt voorkomende (klachtspecifieke) problemen. 

In het werkboek vindt uw cliënt naast uitgebreide informatie over de behandeling en haar verschillende onderdelen, oefeningen, registratieformulieren en klachtspecifieke vragenlijsten.

Cognitieve gedragstherapie bij Depressie 
Molenaar e.a. (2009). Cognitieve gedragstherapie bij Depressie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031373512 

Bijbehorend werkboek: 
Molenaar e.a. (2009). Doorbreek je Depressie, cliëntenwerkboek. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031373536 

Cognitieve gedragstherapie bij depressie biedt een leidraad voor bij de behandeling van volwassen cliënten met als hoofddiagnose een milde tot ernstige depressieve stoornis, met of zonder dystyme stoornis. 

Het gedetailleerde protocol maakt gebruik van bewezen effectieve cognitief gedragstherapeutische technieken. In de therapie is aandacht voor: het ontwikkelen van een regelmatiger en stabieler levenspatroon, het onderkennen van problematische cognities, negatieve gedachten of 'leefregels' die van invloed zijn op de depressieve stemming én het leren doorbreken van deze depressogene assumpties. 

Cognitieve gedragstherapie bij depressie is bedoeld als een houvast voor therapeuten bij de behandeling van cliënten met een depressie. Iedere zitting is in het protocol gedetailleerd beschreven. Het protocol is ook geschikt gemaakt voor gebruik in onderzoek.

Protocollaire behandelingen in de ambulante Geestelijke Gezondheidszorg Boek II

Bockting, C. L. H., van Rijsbergen, G.D., & Huibers, M. J. H. (2017) Protocollaire behandeling van patiënten met een depressieve stoornis. In G. P. J. Keijsers, A. van Minnen & C. A. L. Hoogduin (Eds.), Protocollaire behandelingen voor volwassenen met psychische klachten, deel 1. Amsterdam: Uitgeverij Boom.

Cognitieve gedragstherapie bij depressie 
Hermans, D., Putte van de, J. (2003). Cognitieve gedragstherapie bij depressie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031339853 

De term 'depressie' verwijst naar een conglomeraat van ernstige, langdurige en invaliderende veranderingen in de beleving, de fysieke en cognitieve toestand en het gedrag van een individu. De wijze waarop een depressie zich uit, kan erg verschillen. Bij sommige personen staan stemmings– en gedragskenmerken op de voorgrond. Bij anderen ligt de nadruk meer op lichamelijke klachten. 

In dit boek uit de Praktijkreeks gedragstherapie gaan de auteurs in op de toepassing van cognitieve gedragstherapie bij de behandeling van depressie. Het therapeutische proces wordt met concrete voorbeelden, richtlijnen en suggesties verduidelijkt.

Behandelprotcollen chronisch- en dysthyme depressie

Adapting Cognitive Therapy for Depression: Managing Complexity and Comorbidity
Whisman, M.A (editor) (2008). Adapting Cognitive Therapy for Depression: Managing Complexity and Comorbidity. Guilford. ISBN: 9781593856380 

While the efficacy of cognitive therapy for depression is well established, every clinician is likely to encounter patients who do not respond to standard protocols. In this highly practical volume, leading authorities provide a unified set of clinical guidelines for conceptualizing, assessing, and treating challenging presentations of depression. Presented are detailed, flexible strategies for addressing severe, chronic, partially remitted, or recurrent depression, as well as psychiatric comorbidities, medical conditions, and family problems that may complicate treatment. The book also offers essential knowledge and tools for delivering competent care to specific populations of depressed patients: ethnic minorities; lesbian, gay, and bisexual people; adolescents; and older adults.


Behandelingsstrategieen bij chronische depressie en dysthemie 
Blom, M.B.J., Spijker, J., Dyck van, R. (2003). Behandelingsstrategieen bij chronische depressie en dysthemie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031337897 

Bij ongeveer tien tot twintig procent van de patiënten met een depressie, kent de depressie een chronisch verloop. De prevalentie van dysthymie is ongeveer drie procent. Terwijl over de behandeling van acute depressie een enorme hoeveelheid boeken verkrijgbaar is, is over de behandeling van de relatief grote groep patiënten met chronische depressie nog maar weinig geschreven. 

Dit boek is een van de eerste boeken in het Nederlands taalgebied dat expliciet ingaat op dit onderwerp. En dat is volgens de auteurs ook nodig; zij hebben het vermoeden dat patiënten met een chronische depressie vaak ondergediagnosticeerd en onderbehandeld worden. Bovendien is het behandelen van deze patiënten voor de behandelaar geen eenvoudige taak. Men wordt geconfronteerd met een patiënt die al lang, soms levenslang, ziek is. En die daarbij zelf niet gelooft dat herstel mogelijk is. Ook de directe omgeving is gewend geraakt aan de depressie: men kent de patiënt niet anders dan ziek. 

Dit boek wil duidelijk maken dat vooruitgang zeker mogelijk en zelfs waarschijnlijk is, mede door de komst van een aantal nieuwe, met name psychotherapeutische, behandelmethoden. 

In dit boek is daarom de huidige kennis over diagnostiek en behandeling van chronische depressie en dysthymie op een heldere en praktische manier verzameld. Het is bedoeld voor psychiaters, psychotherapeuten, artsen en andere professionals die patiënten behandelen met chronische depressie en dysthymie.


Stemmingsschommelingen de baas 

Basco, M. (2008). Stemmingsschommelingen de baas: werkboek bipolaire stoornis. Hogrefe. ISBN: 9789079729050 

Stemmingsschommelingen de baas biedt een zeer praktisch programma om met een bipolaire stoornis om te gaan. Met behulp van bewezen effectieve strategieën kun je de eerste signalen van terugval herkennen, aan de verlammende werking van depressie ontsnappen, de verleiding van manische episoden weerstaan, en de regie over je leven terugkrijgen. 

Het boek is systematisch opgezet: een stap-voor-stap-methode voor de behandeling van ernstige stemmingsschommelingen door de zelfcontrole van de client te vergroten. Het bevat vier uitgebreide stappen, die tevens de hoofdstukindeling vormen: de signalering van de bipolaire stoornis; het goed reguleren van de medicatie en het overwinnen van de ontkenning aan deze biologisch bepaalde ziekte te lijden; het doen verminderen van de symptomen door het leren indammen en verkleinen van de emotioneel geladen gedachten en tot slot het implementeren van de ontstane veranderingen. Volgens goed cognitief gedragstherapeutisch recept leert de client zijn verstoorde gedachten onder de loep te nemen en kritisch te bevragen c.q. te veranderen. 

Een bipolaire stoornis wordt lang niet altijd op tijd ontdekt; daarom begint het boek met een korte kennistoets. Deze praktische gids is didactisch sterk en helpt mensen om niet alleen medicamenteus maar vooral ook gedragsmatig hun probleem aan te pakken. Voor gedragstherapeuten en hun cliënten is dit boek een uitstekend hulpmiddel bij de therapie.

Preventieve cognitieve training bij terugkerende depressie
Bockting, C.L.H. (2009). Preventieve cognitieve training bij terugkerende depressie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031353071. 

Bijbehorend werkboek:
Bockting , C.L.H. (2009). Niet meer depressief. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031374274 

Het protocol is gebaseerd op cognitief therapeutische principes en is effectief in het voorkomen van terugval bij mensen met veel voorgaande depressieve episodes. De nadruk ligt op wat de cliënt zelf kan doen om terugval te voorkomen waarbij veel aandacht besteed wordt aan denkpatronen. De training resulteert in een preventieplan voor cliënten. Dit protocol is bedoeld voor psychologen, psychotherapeuten, psychiaters en andere hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg. 

'Niet meer depressief´ is het bijbehorende werkboek voor cliënten. Het bevat informatie, formulieren en uitleg die de cliënt tijdens de behandeling nodig heeft. Het werkboek is gebaseerd op cognitief therapeutische uitgangspunten en is effectief gebleken in het voorkomen van een volgende depressie.

Depressie bij jeugd
Pak aan – Therapeuten & werkboek 
Braet, C., Stark, K. (2011). Pak aan – Therapeuten & werkboek / druk 1. Boom Cure and Care. ISBN: 9789461050557 

Bijbehorend werkboek: 
Braet, C., Stark, K. (2011). Pak aan – werkboek / druk 1. Boom Cure and Care. ISBN: 9789461050540 

Depressieve kinderen blijken, in tegenstelling tot gezonde kinderen, problemen te hebben met het reguleren van een negatieve gemoedstoestand. Het behandelprotocol Pak aan heeft als doel kinderen te leren hun depressieve symptomen te herkennen en deze beter te reguleren, zodat ze zich beter gaan voelen. Het einddoel is dat het kind niet langer lijdt aan de depressieve stemming. Bij de training staat centraal: het leren kijken, herkennen en aanpakken van zowel de stressoren als de cognitieve kwetsbaarheid. 

Pak aan is een bewerking van ‘Taking Action. Het protocol betreft een erkende, evidence-based behandeling voor kinderen tussen de 8 en 13 jaar met depressieve kenmerken. 

In het bij ‘protocollen handboeken’ getoonde boek ‘Protocollaire behandeling voor kinderen met psychische klachten’ wordt een hoofdstuk geweid aan ‘Pak Aan’’. Dit behandelprotocol is een praktische uitwerking daarvan.

Doepressie
Meer informatie over het protocol is te vinden op de website: Doepressie 

In de cursus leren de deelnemers een aantal vaardigheden waarmee ze hun depressieve gevoelens onder controle kunnen krijgen. Er wordt vooral gebruik gemaakt van cognitieve gedrags-therapeutische principes. 

De cursus is erop gericht dat de deelnemers geactiveerd worden en zelf aan de slag gaan met deze vaardigheden.Het gaat in totaal om vijftien bijeenkomsten van anderhalf uur. Er wordt gewerkt met psycho-educatie, registratieopdrachten, rollenspellen, oefeningen en huiswerk. Iedere bijeenkomst begint met een 'quiz' waarin de belangrijkste dingen uit de voorgaande bijeenkomst aan de orde komen. 

De cursus is geschikt voor adolescenten tussen de 16 en 21 jaar die lijden aan een depressieve stoornis of last hebben van depressieve klachten. De adolescent moet over voldoende leesvaardigheid en intelligentie beschikken om het cursusboek door te kunnen werken.Depressiviteit kan bij adolescenten samengaan met andere psychiatrische problematiek. Als er sprake is van een gedragsstoornis, een schizoaffectieve stoornis of een bipolaire stoornis dan is dat een contra-indicatie voor deelname aan de cursus. Ditzelfde geldt indien er sprake is van een crisissituatie of van een groot suïciderisico.

 

 

Wij, cognitief gedragstherapeuten, staan erom bekend dat we tijdens therapie niet alleen praten, maar dat we onze cliënten iets leren door anders tegen dingen aan te kijken, door ze dingen te laten ervaren en doen. Maar in de dagelijkse klinische praktijk is de werkdruk hoog, zijn de sessies kort en moet alles efficiënt. Dan heb je misschien niet altijd de tijd om het goede exposuremateriaal te vinden of een registratieformulier te ontwerpen. En dan wordt er toch minder gedaan dan wellicht wenselijk is.

Uit onderzoek blijkt dit ook: exposure wordt bijvoorbeeld minder frequent uitgevoerd dan voorgeschreven in de richtlijnen. Waarom? Er zijn diverse redenen, maar één reden is dat het tijd en moeite kost om exposure goed uit te voeren. Waar haal je ineens een spin vandaan, of hoe kom je aan het geluid van onweer? In die lijn is weleens gekscherend geopperd dat elke gedragstherapeut VGCt®, vergelijkbaar met een artsentas, een exposurekit bij zich zou moeten dragen. En voilà, hier is het dan!