Angststoornissen

Uit onderzoek is gebleken dat cognitieve gedragstherapie een effectieve manier van behandelen bij angststoornissen is. Deze behandeling wordt in de officiële richtlijnen voor de behandeling van angststoornissen als behandeling van eerste keus aangeraden.

Ben je VGCt-lid? Log in en bekijk ook samenvattingen van N=1-verslagen en verslagen en hand-outs van activiteiten.

Laatste nieuws op het kennisnet

Naar alle kennisberichten over angststoornissen

Rubrieken

Basisliteratuur

Sociale angststoornis of -fobie

Obsessief compulsieve stoornis

Posttraumatische stress-stoornis (PTSS)

Exposure

Gegeneraliseerde angststoornis

Paniekstoornis

Basisliteratuur
Barlow, D. H. (2002). Anxiety and its Disorders: the nature and treatment of anxiety and panic. New York: The Guilford Press. ISBN : 9780813332505 

Clark, D.A., & Beck, A.T., (2009). Cognitive Therapy of Anxiety Disorders; Science and Practice. Guilford Press. ISBN 9781606234341 

Clark, D. M. (1999). Anxiety disorders: why they persist and how to treat them. Behaviour research and therapy, 37, S5-S27. Download

Emmelkamp, P. M. G., Visser, S. & Bouman, T. K. (2009) Angststoornissen en hypochondrie: Diagnostiek en behandeling. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN : 9789031373550 


Sociale angststoornis of fobie
Clark, D. M. (2001). A cognitive perspective on social phobia. In W. R. Crozier & L. E. Alden (Eds.). International handbook of social anxiety: Concepts, research and interventions relating to the self and shyness. (pp. 405-430). New York, NY, US: John Wiley & Sons Ltd.

Rapee, R. M., & Heimberg, R. G. (1997). A cognitive-behavioral model of anxiety in social phobia. Behaviour Research and Therapy, 35, 741-756.

Bögels, S. (1997). Cognitieve gedragstherapie bij sociale fobie: nieuwe ontwikkelingen in de theorie en de behandeling. Directieve Therapie, 17, 39-56.

Bögels, S.M., & Mansell, W. (2004). Attention processes in the maintenance and treatment of social phobia: Hypervigilance, avoidance, and self-focused attention.Clinical Psychology Review, 24, 827-856.

Powers, M. B., Sigmarsson, S. R., Emmelkamp, P. M. G. (2008). A meta-analytic review of psychological treatments for social anxiety disorder. International Journal of Cognitive Therapy, 1, 94-113.


Obsessief compulsieve stoornis

Salkovskis, P. (1999). Understanding and treating obsessive-compulsive disorder.Behaviour Research and Therapy, 37, S29-S52.

Salkovskis, P. M. (1996). Cognitive-behavioural approaches to the understanding of obsessional problems. In Rapee, R. M. (Ed.). Current controversies in the anxiety disorders (pp. 103-133). NY: The Guilford Press.

Salkovskis is een van de grondleggers van het cognitieve model in OCS. In de volgende twee stukken beschrijft hij dit model.

Obsessive Compulsive Cognitions Working Group (1997). Cognitive assessment of obsessive-compulsive disorder. Behaviour Research and Therapy, 35, 667-681.

Shafran, R., Rachman, S. (2004). Thought-action fusion: a review. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 35, 87-107.

Polman, A., Bouman, T. K., van Hout, W. J. P. J., de Jong, P. J., den Boer, J. A. (2010). Processes of change in cognitive-behavioural treatment of obsessive-compulsive disorder: Current status and some future directions. Clinical Psychology & Psychotherapy, 17, 1-12.


Posttraumatische stress-stoornis (PTSS)
De Jongh, A. et. al. (2016). Critical Analysis of the Current Treatment Guidelines for Complex PTSD in Adults. Depression and Anxiety, 00, 1-11. Download

Ehring, T., Welboren, R., Morina, N. Wicherts, J. M., Freitag, J., & Emmelkamp, P. M. G. (2014) Meta-analysis of psychological treatments for posttraumatic stress disorder in adult survivors of childhood abuse. Clinical Psychology Review, 34, 645–657. Download

Raabe, S., Ehring, T., Marquenie, L., Olff, M., Kindt, M., Imagery rescripting as stand-alone treatment for posttraumatic stress disorder related to childhood abuse, Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry (2015), doi: 10.1016/j.jbtep.2015.03.013. Download

Ehlers, A., Clark, D. M. (2000). A cognitive model of posttraumatic stress disorder.Behaviour Research and Therapy, 38, 319-345

Madill, A., Holch, P. (2004). A range of memory possibilities: the challenge of the false memory debate for clinicians and researchers. Clinical Psychology and Psychotherapy, 11, 299-310.

Hout van den, M.A. & Engelhard, I.M. (2010). Hoe het komt dat EMDR werkt.Directieve Therapie, in druk.

Engelhard, I.M., & van den Hout, M.A. (2010). Oogbewegingen verminderen de helderheid en emotionaliteit van “flashforwards”. De Psycholoog, 45,10-18.

Engelhard, I.M., & van den Hout, M.A., Janssen, W. C., van der Beek, J. (2010). Eye movement reduces vividness and emotionality of “flashforwards”. Behaviour Research and Therapy, 48, 442-447.

Exposure
Minnen van , A. (2008). Tien misverstanden over exposure bij de behandeling van PTSS-patiënten. Gedragstherapie, 41, 313-329.

Rijkeboer, M. M., & Hout, M. A. van den. Nieuwe inzichten over exposure. (2014) Gedragstherapie, 47(1), 2-19. Download

Craske, M. G, Treanor, M., Conway, C. C., Zbozinek, T., & Vervliet, B, (2014). Maximizing exposure therapy: An inhibitory learning approach. Behaviour Research and Therapy (58), 10-23. Download
Nederlandse versie, alleen beschikbaar voor VGCt-leden: Download

Gegeneraliseerde angststoornis
Behar E., Dobrow DiMarco I., Hekler E.B., Mohlman J., Staples A.M. (2009). Current theoretical models of generalized anxiety disorder (GAD): conceptual review and treatment implications. Journal of Anxiety Disorders, 23, 1011-1023.

Wells, A. (1999). A cognitive model of generalized anxiety disorder. Behavior Modification, 23, 526-555.

Borkovec, T. D., Ray, W. J., Stöber, J. (1998). Worry: a cognitive phenomenon intimately linked to affective, physiological, and interpersonal behavioral processes.Cognitive therapy and research, 22, 561-576 [E-reader].

Borkovec, T. D., Ruscio, A. M. (2001). Psychotherapy for generalized anxiety disorder.Journal of clinical psychiatry, 62 (suppl 11), 37-53.

Dugas, M. J., Marchand, A., Ladouceur, R. (2005). Further validation of a cognitive-behavioral model of generalized anxiety disorder: diagnostic and symptom specificity.Anxiety disorders, 19, 329-343.

Hoyer, J., & Gloster, A. T. (2009). Psychotherapy for generalized anxiety disorder: Don't worry, it works!. Psychiatric Clinics of North America, 32, 629-640.

Dugas, M. J., & Ladouceur, R. (2000). Treatment of generalized anxiety disorder: Targeting intolerance of uncertainty in two types of worry. Behaviour Modification, 24, 635-657.

Paniekstoornis
Bruinsma, A., Kampman, M., Exterkate, C. C., & Hendriks, G. J. (2016). Een verkennende studie naar blended cognitieve gedragstherapie voor paniek-stoornis: resultaten en patiëntervaringen. Tijdschrift voor psychiatrie, 58(5), 361-370.
Download

Generieke instrumenten
Zelfbeoordelingslijsten
SCL-90
LWASQ
ZBV
HAS - HAM-A
4DKL
HADS
DAS

Diagnostische interviews
SCID-I
ADIS
M.I.N.I.
CIDI

Stoornisspecifieke instrumenten 
Paniek
BSQ
ASQ
FSS
FQ
MI

OCD
IDB
Y-BOCS 
MOCI
PI-R

Sociale angst
IOA
SIG
LSAS
FSS
SPAI

Fobiën
FSS
FQ

PTSS
SVL
ZIL

PTSS

Sociale fobie

Gegeneraliseerde angststoornis

Dwang

Paniek en agorafobie

EMDR

 

PTSS
Minnen, van A., Verbaak, M. (2002). Psychologische interventies bij posttraumatische stressstoornis. Boom. ISBN: 9789076754284

Olff, M., Gersons, B.P.R.  (2005).  Behandelingsstrategieën bij posttraumatische stresstoor- nissen. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031344451

Sociale fobie
Scholing, A., Emmelkamp, P.M.G. (1995). Sociale fobie. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031319855. 

Voncken, M., Bögels, S. (2010) Cognitieve therapie bij sociale angst. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN: 9789031385904 

Voncken, M., Bögels, S. (2010) Minder angstig in sociale situaties. Bohn Stafleu van Loghum. ISBN: 9789031385928 

Gegeneraliseerde angststoornis
Heiden van der, C., (2009). Metacognitieve therapie bij gegeneraliseerde angst. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN : 9789031353118.

Heiden van der, C., (2009). Stop met piekeren. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN  : 9789031374250.

Dwang
Arts, W., Haan de, E. (2003). De dwangstoornis. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031342051. 

Tolin, D.F., Frost, R.O., Steketee, G. (2007). Help for Compulsive Acquiring, Saving, and Collecting. Oxford University Press Inc ISBN: 9780195300581 

Verbraak, M. (2008). Obsessieve compulsieve stoornis - Therapeutenboek & Werkboek. Boom. ISBN: 9789085065913.

Paniek en agorafobie
Beurs de, E., Widenfelt van, B. (2009). Paniekstoornis en agorafobie. Bohn Stafleu Van Loghum. ISBN: 9789031342723. 

Kampman, M., Keijsers, G. (2010). Angst en Paniek - Therapeutenboek & Werkboek. Boom. ISBN: 9789085063216 

EMDR
Jongh de, A., Broeke ten, E., (2006). Handboek EMDR: Een geprotocolleerde behandelmethode voor de gevolgen van psychotrauma.  Swets & Zeitlinger. ISBN : 9789026517761. 

 

Wij, cognitief gedragstherapeuten, staan erom bekend dat we tijdens therapie niet alleen praten, maar dat we onze cliënten iets leren door anders tegen dingen aan te kijken, door ze dingen te laten ervaren en doen. Maar in de dagelijkse klinische praktijk is de werkdruk hoog, zijn de sessies kort en moet alles efficiënt. Dan heb je misschien niet altijd de tijd om het goede exposuremateriaal te vinden of een registratieformulier te ontwerpen. En dan wordt er toch minder gedaan dan wellicht wenselijk is.

Uit onderzoek blijkt dit ook: exposure wordt bijvoorbeeld minder frequent uitgevoerd dan voorgeschreven in de richtlijnen. Waarom? Er zijn diverse redenen, maar één reden is dat het tijd en moeite kost om exposure goed uit te voeren. Waar haal je ineens een spin vandaan, of hoe kom je aan het geluid van onweer? In die lijn is weleens gekscherend geopperd dat elke gedragstherapeut VGCt®, vergelijkbaar met een artsentas, een exposurekit bij zich zou moeten dragen. En voilà, hier is het dan!